Amerikada dörd prezident - təxminən hər on dövlət başçısından biri güllələnib. 1963-cü ildə Con Kennedinin və beş il sonra prezidentlik kampaniyası zamanı qardaşı Robertin sui-qəsdi ölkənin heç vaxt tam qurtula bilmədiyi əsl milli faciəyə çevrilib. Üstəlik, 1981-ci ilin martında Hinkli Ronald Reyqanı güllələyəndə ölkədə vəziyyət gərginləşib. Dünya iqtisadi tənəzzül və yüksək inflyasiya içində olub, neft qiymətləri tarixi maksimumlara yaxınlaşıb və SSRİ Afrika və Latın Amerikasında geniş cəbhədə irəliləyib.
Dekabr ayında məşhur müğənni Con Lennon Nyu-Yorkda öldürülüb. Sonra isə prezidentə qarşı sui-qəsd cəhdi baş verib.
Sui-qəsd cəhdindən iki ay əvvəl hakimiyyətə gələn Reyqan o qədər də populyar olmayıb. 69 yaşında vəzifəyə başlayan Reyqanın Amerikanın problemlərini həll edə biləcəyinə inam az olub. Onun intellektual qabiliyyətləri də şübhə doğurub. O, heç bir kitab yazmayıb və mücərrəd əsərlər oxumağı da sevməyib. Corc Buş vitse-prezidentliyə namizəd olmazdan əvvəl Reyqanın iqtisadi reseptlərini primitiv hesab edib və "Reyqanomika"nı “vudu iqtisadiyyatı” adlandırıb.
30 mart 1981-ci ildə Vaşinqtonun mərkəzinə açılan atəşlər Con Hinklinin Amerikanın Reyqana qarşı münasibətini dəyişdirib və ölkənin növbəti otuz il üçün taleyini mübahisəsiz olaraq müəyyən edib. Ölümcül təhlükə qarşısında prezident heyranedici şəkildə çıxış edib. Yarasına baxmayaraq, limuzinlə xəstəxanaya gedib və orada huşunu itirib. Xəstəxana otağında zarafat etməyə davam edib, güllədən yayınmağı unutduğuna görə həyat yoldaşı Nensidən üzr istəyib. Həkimlərə xəbərdarlıq edib ki, onların hamısının respublikaçı olduğuna ümid edir.
Bu bir neçə gündə o, ölkənin sevimli qəhrəmanına çevrilib. Artıq siyasətçi Hollivudda məşhurlaşmaq istəyən aktyora bənzəməyib. Məlum olub ki, kovboylar təkcə ekranda deyil, həm də real həyatda mövcuddurlar. Reyqan səkkiz illik prezidentlik dövründə imicini qoruyub saxlaya bilib. Vesterndəki yaxşı şerif kimi, onun işi də əla gedib. Kommunistlər məğlub olublar və məlum olub ki, heç qırmızıları gülləbaran etməyə belə ehtiyac yoxdur.
Rəsmi mənbələrə görə, güllə Reyqanın ürəyinə gedən zaman yolda tıxaca düşüb. Hər halda, sinəsinə dəyən güllə yarasının ciddi nəticələri olmayıb. Onun mətbuat katibi Ceyms Bredi isə başından güllə yarası alıb və az qala öləcəkmiş; iflic vəziyyətə düşüb. Bredi və həyat yoldaşı odlu silahların nəzarətsiz yayılmasına qarşı 30 il mübarizə aparıblar. Onlar Hinkli kimi insanların asanlıqla tapança, hətta hücum tüfəngi almasının qarşısını almaq istəyiblər. Lakin Reyqanın müəyyən etdiyi sağçı əhval-ruhiyyənin artması ilə ABŞ-da silah sahibi olmaq getdikcə daha asan hala gəlib.
Bəs prezident qatili olmaq istəyən Con Hinkli necə olub? Rəsmi versiyaya görə, hadisənin heç bir siyasi motivi olmayıb - o, sadəcə “Taksi sürücüsü” filminə baxdıqdan sonra aşiq olduğu Hollivud aktrisası Codi Fosteri heyran etmək istəyib. Con aktrisaya şeirlər göndərib, poçt qutusuna məktublar atıb, zəng edib və bunların heç birinin işə yaramadığını görəndə sevimli filmindəki baş qəhrəman kimi, diqqəti cəlb etmək üçün ölkənin bir nömrəli şəxsini öldürməyə qərar verib.
Amma başqa bir versiya da mövcuddur. Hinkli ailəsi Texasda neft maqnatı olub və Conun atası ABŞ vitse-prezidenti böyük Corc Buşla dostluq edib. Gələcək prezident Corc Buşun qardaşı oğlu Neylin 31 mart 1981-ci ildə Conun qardaşı Skott Hinkli ilə nahar etməsi planlaşdırılıb. Buşları bu sui-qəsdin təşkilatçısı kimi günahlandırmaq üçün bu dostluq əlaqələri kifayət deyil, amma sui-qəsd nəzəriyyəçiləri üçün yetərlidir.
Hinklinin məhkəməsi 1982-ci ilin yazında başlayıb. Prokurorluğun şahidləri arasında iki zərərçəkmiş olub: polis məmuru Tomas Delahanti və məxfi xidmət agenti Timoti Makkarti. Məhkəmə başlayanda vəkillər yeganə çıxış yolunun onun dəli olduğunu sübut etmək olduğunu biliblər. Halbuki edam cəzası birbaşa onun haqqı olub.
Münsiflər heyəti Hinklinin taleyini üç gündən çox müzakirə edib və 21 iyun 1982-ci ildə dəlilik səbəbindən 13 maddə üzrə günahsız bilinib. O, Müqəddəs Yelizaveta cinayətkarlar xəstəxanasına aparılıb və həkimlər onun mühakimə qabiliyyətinin zəiflədiyini təsdiq ediblər. Hinklinin impulsivliyini aktrisa Codi Foster və hər kəs üçün təhlükə olduğu bildirilib. Onu müalicə etməyə başlayıblar və Con 34 il xəstəxanada yatıb.
Federal hakim onu sağalmış hesab etdikdən sonra 10 sentyabr 2016-cı ildə şərti olaraq azadlığa buraxılıb. Məhkəmə Hinkliyə Virciniya ştatının Uilyamsburq şəhərində anası ilə yaşamağı və müəyyən qaydalara əməl etməyi əmr edib. Məsələn, ona mediaya danışmaq, sosial mediadan istifadə etmək və ya musiqisini internetdə, hətta anonim şəkildə paylaşmaq qadağan edilib.
İlkin Nəcəf, xüsusi olaraq Musavat.com üçün
