Bəşəriyyət tarixində ən vacib dönüş nöqtələrindən biri hesab edilən süni yanğınların ən qədim izləri İngiltərədə, Şərqi Farm bölgəsində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilib.
Musavat.com xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, qazıntılar zamanı qovrulmuş gil, istiliklə deformasiyaya uğramış çaxmaq daşından hazırlanmış əl baltaları və dəmir pirit parçaları tapılıb. Alimlərin fikrincə, bu mineral ocaqda qığılcım yaratmaq üçün istifadə olunub və tapıntılar göstərir ki, təxminən 400.000 il əvvəl bir qrup Neandertal bu ərazidə ocaqda qəsdən və dəfələrlə od yandırıb.
Britaniya Muzeyinin arxeoloqu Nik Aşton bildirib: “36 ildən artıqdır ki, bu ərazidə sahə işləri aparırıq. Heç vaxt pirit tapmamışdıq, amma indi onu istiliklə deformasiyaya uğramış əl baltaları və bişmiş qalıqların yanında gördük.”
Əldə olunan dəlillər tonqalların qəsdən yandırıldığını göstərsə də, tədqiqatçılar təbii və süni yanğınların arxeoloji sübutlarının oxşarlığı səbəbindən bunu qəti şəkildə təsdiqləyə bilmirlər. Lakin bu tapıntılar təsdiqlənərsə, ilk tonqal qalama tarixi 350.000 ildən çox geri çəkiləcək və Neandertalların müstəqil olaraq oddan istifadə etdiklərinə dair dəlilləri artıracaq.
Şərqi Farm ərazisi Londondan 112 kilometr şimal-şərqdə, Barnham kəndi yaxınlığında yerləşir və 100 ildən artıqdır ki, arxeoloji tədqiqatlara məruz qalır. Burada 400.000 ildən çox yaşı olan Aşağı Paleolit dövrünə aid daş alətlər tapılıb. Alimlərin fikrincə, bu ərazidə yaşayan erkən hominlər (ehtimal ki, Homo heidelbergensis) ovçu-yığıcı qruplar şəklində fəaliyyət göstəriblər.
Araşdırmalara görə, dəmir pirit çaxmaq daşı ilə vurulduqda parlaq qığılcımlar əmələ gətirir və od yandırmaq üçün istifadə edilə bilərdi. Tədqiqatın həmmüəllifi Endryu Sorensen əlavə edib ki, pirit təbii şəkildə yeraltında əmələ gələ bilər, lakin tapılan parçalar səthdən cəmi bir neçə metr dərinlikdə aşkar edilib ki, bu da onların hominlər tərəfindən gətirildiyini göstərir.
İstintaq nəticələrinə görə, ocaq ətrafındakı çöküntülərin geomaqnetizmi və infraqırmızı spektroskopiya ilə ölçülən istilik dəyişiklikləri bir neçə dəfə tonqal yandırıldığını göstərir. Həmçinin, odun yanması ilə əmələ gələn kimyəvi maddələrin izləri də tapılıb.
Kvebek Universitetindən arxeoloq Seqolen Vandevelde isə bildirib ki, “Şərqi Farmada nəzarətli yanğına dair dəlillər ardıcıl və etibarlıdır. Bu tədqiqatın gücü müxtəlif metodların birləşməsindən irəli gəlir və od vurma bacarığının daha qədim dövrlərdə də mövcud ola biləcəyini göstərir.”
Musavat.com
