İsrailin Negev (Nekev) səhrasında yerləşən rəsmi tanınmayan bədəvi yaşayış məntəqələrində yaşayan yüz minlərlə insan elektrik, içməli su, kanalizasiya, təhsil və səhiyyə kimi ən əsas dövlət xidmətlərindən məhrum vəziyyətdə yaşayır. Beynəlxalq Yerli Xalqlar üzrə İşçi Qrupunun (IWGIA) hesabatında bölgədəki vəziyyətlə bağlı narahatedici məqamlar yer alıb.
Musavat.com xəbər verir ki, hesabata görə, Negev bölgəsində təxminən 305 min bədəvi yaşayır. Onların yarıdan çoxu dövlət tərəfindən salınmış qəsəbələrdə və rəsmi tanınan 11 kənddə məskunlaşıb. Qalan əhali isə dövlət tərəfindən tanınmayan 35 kənddə yaşayır. Bu yaşayış məntəqələri rəsmi statusa malik olmadığından sakinlər elektrik, su, kanalizasiya, məktəb və tibb xidmətləri kimi əsas infrastrukturdan istifadə edə bilmirlər.
Məlumata görə, İsrail hökuməti 2024-cü ildə "qanunsuz tikinti" və infrastruktur layihələri əsas gətirilərək tanınmayan bədəvi kəndlərində 4 900-dən çox yaşayış evi və digər tikilini söküb. Bu, son illərin ən genişmiqyaslı söküntü kampaniyalarından biri hesab olunur.
1950-ci illərdə dövlət tərəfindən salınan Ümm əl-Hiran kəndi də 2024-cü ilin noyabrında tamamilə sökülüb. Kənd sakinləri başqa yaşayış məntəqələrinə köçürülüb. İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvir bu əməliyyatları bölgədə "qanunsuzluğun aradan qaldırılması" üçün zəruri addım kimi müdafiə edib.
Negevdə bədəvi yaşayış məntəqələrinin tənzimlənməsini nəzərdə tutan "Rifman Qanunu" layihəsi də geniş müzakirələr doğurub. Layihə tərəfdarları bunun inkişaf və inteqrasiyanı hədəflədiyini bildirsələr də, insan haqları təşkilatları sənədin bədəvilər üçün ayrıca və daha məhdud hüquqi rejim yaratdığını iddia edirlər.
Tənqidçilərin fikrincə, qanun layihəsi bədəvi icmalarının qərarvermə proseslərindən kənarda qalmasına və torpaq hüquqları ilə bağlı problemlərin daha da dərinləşməsinə səbəb ola bilər.
Bədəvi icmaları və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları qanun layihəsinə qarşı hüquqi müraciətlər edir, maarifləndirici tədbirlər keçirir və parlamentdə aparılan müzakirələrdə iştirak edirlər. Bundan əlavə, Saʿwah kəndində mübahisəli torpaqlarda həyata keçirilən meşəsalma layihəsi sakinlərin dinc etirazlarından sonra dayandırılıb. Bu hadisə yerli icmaların mübarizəsində mühüm uğurlardan biri kimi qiymətləndirilir.
Musavat.com
