Son iki-üç ildə Azərbaycan avtomobil bazarında diqqət çəkən ən böyük dəyişiklik Çin istehsalı olan avtomobillərin sürətlə populyarlaşmasıdır. Vaxtilə alıcıların ehtiyatla yanaşdığı Çin markaları bu gün həm yeni avtomobil satışında, həm də taksi parklarında aparıcı mövqelərə yüksəlib. Bazar iştirakçıları hesab edir ki, bu proses yeni markaların meydana çıxması ilə yanaşı avtomobil bazarında uzun illər formalaşmış alış vərdişlərinin dəyişməsi deməkdir.
Əgər əvvəllər yeni avtomobil almaq istəyənlərin əsas seçimi Yaponiya, Cənubi Koreya və Avropa istehsalı olan modellər idisə, indi alıcılar daha çox BYD, Changan, Geely, Chery, GAC, Haval və digər Çin markalarına üstünlük verirlər. Bunun əsas səbəbləri münasib qiymət, zəngin texniki təchizat, hibrid və elektrik modellərinin geniş çeşiddə təqdim olunmasıdır.
Son statistik göstəricilər də bu tendensiyanı təsdiqləyir. Azərbaycana idxal olunan yeni avtomobillər arasında Çin istehsalı olan modellərin payı sürətlə artır. Xüsusilə BYD Destroyer 05 (Azərbaycan bazarında "Chazor" adı ilə satılır), Changan UNI-Z, Nevo A05, Nevo Q07 və Nevo Q05 kimi modellər ən çox gətirilən avtomobillər sırasındadır. Artıq markalar üzrə də ilk yerlərdə Çin istehsalçıları qərarlaşıb.
Bu dəyişiklikdə taksi sektorunun xüsusi rolu var. Bir neçə il əvvəl Bakı küçələrində əsasən Toyota Prius avtomobilləri üstünlük təşkil edirdisə, indi onların yerini BYD, Changan və Geely markalarının hibrid modelləri tutmağa başlayıb. Sürücülər bunu ilk növbədə yanacaq sərfiyyatının aşağı olması, texniki imkanların genişliyi və münasib qiymətlə əlaqələndirirlər. Taksi parklarında minlərlə Çin avtomobilinin istismarı həm də bu markalara olan etimadın formalaşmasına təsir göstərib.
Çin avtomobillərinin bazara daxil olması qiymət siyasətinə də ciddi təsir edib. Əvvəllər orta qiymət seqmentində satılan avtomobillərdə yalnız əsas avadanlıqlar təqdim olunurdusa, indi eyni məbləğə panoram dam, 360 dərəcə kamera, adaptiv kruiz-kontrol, böyük sensor ekran, elektrik oturacaqlar və digər müasir funksiyalarla təchiz olunmuş avtomobil almaq mümkündür. Bu isə digər istehsalçıları da qiymət və komplektasiya siyasətinə yenidən baxmağa məcbur edib.
Elektrikli və plug-in hibrid avtomobillərin geniş yayılmasında dövlətin tətbiq etdiyi gömrük və vergi güzəştləri də mühüm rol oynayıb. Dünyanın ən böyük elektrik avtomobili istehsalçılarından biri olan Çin şirkətləri bu üstünlükdən maksimum yararlanaraq Azərbaycan bazarında mövqelərini gücləndiriblər. Nəticədə elektromobil bazarı demək olar ki, əsasən Çin markalarının hesabına formalaşmağa başlayıb.
Bununla yanaşı, alıcıların düşüncəsində də ciddi dəyişiklik baş verib. Bir neçə il əvvəl "Çin maşını almağa dəyərmi?" sualı daha çox səslənirdisə, indi insanlar daha çox "Hansı Çin markasını seçmək daha məqsədəuyğundur?" sualını verirlər. Sosial şəbəkələrdə istifadəçilərin paylaşdığı real təcrübələr, avtomobil blogerlərinin testləri və sürücülərin rəyləri bu münasibətin dəyişməsində mühüm rol oynayıb.
Bununla belə, bazarda hələ də həllini gözləyən məsələlər var. Bəzi modellər üçün ehtiyat hissələrinin gec çatdırılması, bütün regionlarda servis şəbəkəsinin tam formalaşmaması və ikinci əl bazarında qiymət sabitliyinin tam müəyyənləşməməsi alıcıları düşündürən əsas məqamlardandır. Ekspertlər hesab edirlər ki, məhz bu problemlərin necə həll olunacağı Çin markalarının uzunmüddətli uğurunu müəyyən edəcək.
Mütəxəssislərin fikrincə, yaxın illərdə Azərbaycan avtomobil bazarında elektrik və hibrid avtomobillərin sayı daha da artacaq, Çin istehsalçılarının rəsmi diler və servis şəbəkələri genişlənəcək, ikinci əl bazarında isə bu markaların payı daha da yüksələcək. Eyni zamanda proqram təminatı, süni intellekt funksiyaları və rəqəmsal texnologiyalar avtomobil seçimində əsas meyarlardan birinə çevriləcək.
Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan avtomobil bazarında yeni dövr başlayıb. Çin avtomobilləri artıq bazarın alternativi deyil, onun əsas oyunçularından birinə çevrilib. Münasib qiymət, müasir texnologiyalar və geniş model seçimi alıcıların seçimlərini dəyişdirib. Qarşıdakı illərdə isə əsas sual bu olacaq: Çin markaları hazırkı sürətli yüksəlişlərini uzunmüddətli liderliyə çevirə biləcəklərmi? Bu sualın cavabı servis xidmətlərinin keyfiyyətindən, ehtiyat hissələri təminatından və avtomobillərin uzunmüddətli etibarlılığından asılı olacaq.
E.Məmmədəliyev,
Musavat.com
