Mərkəzi Seçki Komissiyası vətəndaş təşəbbüsü əsasında referendum keçirilməsi üçün müraciəti qəbul etdi
Mərkəzi Seçki Komissiyası Ermənistanda vətəndaş təşəbbüsü əsasında referendum keçirilməsi üçün müraciəti qəbul edib. Musavat.com erməni mediasına istinadən verdiyi xəbərə görə, bu, ölkənin son illərdə apardığı xarici siyasət kursu ətrafında yeni siyasi mərhələnin başlandığını göstərir. Bu hələ referendumun keçiriləcəyi anlamına gəlməsə də, prosesin hüquqi müstəviyə keçməsi İrəvanın Avropa İttifaqına inteqrasiya planları ilə Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı öhdəlikləri arasındakı ziddiyyətləri yenidən gündəmə gətirib.
Mövcud qanunvericiliyə əsasən, təşəbbüs qrupu əvvəlcə 300 min vətəndaşın imzasını toplamalıdır. Yalnız bundan sonra referendumun keçirilməsi məsələsi rəsmən gündəmə çıxarıla bilər. Bu isə göstərir ki, prosesin uğuru ilk növbədə Ermənistan cəmiyyətində bu təşəbbüsə veriləcək dəstəkdən asılı olacaq.
Son iki ildə Nikol Paşinyan hakimiyyəti Avropa İttifaqı ilə münasibətləri sürətlə genişləndirməyə çalışır. Ermənistan parlamentinin 2025-ci ildə Avropa İttifaqına inteqrasiya prosesinin başlanmasına dair qanun qəbul etməsi də bu kursun davamı kimi qiymətləndirilmişdi.
Lakin Ermənistan iqtisadiyyatının mühüm hissəsi hələ də Avrasiya İqtisadi İttifaqı bazarından asılıdır. Ölkənin ixracının əhəmiyyətli hissəsi Aİİ ölkələrinə yönəlir, enerji, logistika və əmək miqrasiyası sahələrində də bu məkanla sıx əlaqələr qalmaqdadır. Bu səbəbdən həm Aİ-nin, həm də Aİİ-nin gömrük və iqtisadi qaydalarını paralel şəkildə tətbiq etmək hüquqi və praktiki baxımdan mürəkkəb hesab olunur. Məhz bu arqumentdən çıxış edən təşəbbüs qrupu Konstitusiyada elə bir norma təsbit etməyi təklif edir ki, Ermənistan əvvəlki beynəlxalq öhdəliklərinə zidd olan yeni sazişləri imzalaya bilməsin.
Referendum ideyası Rusiyanın da diqqət mərkəzindədir. Rusiya uzun müddətdir bildirir ki, Avropa İttifaqı ilə Avrasiya İqtisadi İttifaqının iqtisadi və gömrük sistemləri eyni vaxtda tam şəkildə uzlaşdırıla bilməz. Bu fonda Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Nikol Paşinyanla görüşündə məsələnin xalqın səsverməsinə çıxarılmasını tövsiyə etdiyi bildirilir.
Moskva üçün əsas məsələ Ermənistanın hansı inteqrasiya modelinə üstünlük verəcəyinin aydınlaşdırılmasıdır. Kreml hesab edir ki, belə strateji seçim yalnız siyasi qərarla deyil, ictimai legitimliklə də müşayiət olunmalıdır. Referendum təşəbbüsü hakimiyyət üçün həm daxili, həm də xarici siyasi baxımdan həssas mövzudur. Bir tərəfdən Paşinyan hökuməti Avropa ilə əməkdaşlığı genişləndirməyə çalışır, digər tərəfdən isə ölkənin iqtisadi və enerji təhlükəsizliyi hələ də Avrasiya məkanından tam ayrılmağa imkan vermir. Əgər imza toplama kampaniyası uğurlu alınarsa, hökumət ciddi ictimai və siyasi müzakirələrin mərkəzinə düşəcək. Bu proses müxalifətin də Avropa istiqamətində atılan addımlara münasibətini səfərbər etmək üçün əlavə imkan yarada bilər.
Ermənistanın gələcək inteqrasiya modeli yalnız ölkədaxili məsələ deyil. Bu seçim Cənubi Qafqazın geosiyasi balansına da təsir göstərə bilər. Ermənistanın Aİ ilə yaxınlaşmasının sürətlənməsi Rusiya ilə münasibətlərdə əlavə gərginlik yarada, əksinə Avrasiya İqtisadi İttifaqına sadiqliyin konstitusion səviyyədə möhkəmləndirilməsi isə İrəvanın Qərblə inteqrasiya perspektivlərini məhdudlaşdıra bilər.
Hazırkı mərhələdə isə ən mühüm məqam referendumun özü deyil, onun keçirilməsi üçün tələb olunan 300 min imzanın toplanıb-toplanmayacağıdır. Məhz bu mərhələ Ermənistan cəmiyyətinin hansı geosiyasi istiqamətə daha çox meyilli olduğunu göstərən ilk real siyasi göstərici olacaq. Referendum baş tutacağı halda isə nəticələr təkcə Ermənistanın deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın siyasi və iqtisadi gələcəyinə təsir edə biləcək qərarlardan biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Musavat.com
